នៅទីក្រុងបាលី សិទ្ធិក្នុងការទទួលបានអាហារ ត្រូវបានលក់ដូរ
លិខិតរបស់ ម៉ារី លូ ម៉ាលីក ទៅកាន់ កាសែតចាការតា ប៉ុស្តិ៍
ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៦ ខែធ្នូ ២០១៣
បកប្រែជាភាសាខ្មែរដោយស៊ឹម សុជាតា ក្រោមការអនុញ្ញាតពីអ្នកនិពន្ធ

កិច្ចប្រជុំលើកទីប្រាំបួន នៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក បានធ្វើឡើងនិងបញ្ចប់ទៅវិញ​។ កិច្ច​​ប្រជុំនេះ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាលីកាលពីពេលថ្មីៗនេះ ហើយអង្គការ​ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ទទួលជោគជ័យក្នុងការជម្រុញតាមរយៈ “កញ្ចប់បាលី” ដែលមិនមានតុល្យភាព ដែលរួមមានកិច្ច​ព្រមព្រៀងលើការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ហើយជាការផ្លាស់ប្តូរគ្នា គឺបានចងដៃចងជើង​ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ នៅក្នុងលទ្ធភាពរបស់ពួកគេ ដើម្បីធានាសន្តិសុខស្បៀងសម្រាប់ប្រជាជន​នៅក្នុងឆ្នាំ​ដែលនឹង​មកដល់ខាងមុខ។
អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ មាន​គោលបំណង​ច្រើនដែលក្នុងនោះ គោលបំណងមួយគឺ “ដើម្បីលើកកំពស់សុខុមាលភាពប្រជាជននៅក្នុង​ប្រទេសជាសមាជិក”។ មានការសន្យាជាច្រើន ដើម្បីនាំយកមកនូវការអភិវឌ្ឍន៍​ដល់​ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ និងប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច (LDCs) ដោយការកាត់បន្ថយការ​ឧបត្ថម្ភធនដែលធ្វើឲ្យមានការខូចខាតដល់ពាណិជ្ជកម្ម នៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍ, ​បញ្ចប់ការចាក់​ចោល ឬការអនុវត្តការធ្វើឲ្យមានជំនន់ទីផ្សារលើផលិតផលទំនិញដែលលក់ក្រោមតម្លៃនៃការផលិត និងការផ្តល់ប្រកបដោយអត្ថន័យ នូវការប្រព្រឹត្តិជាពិសេស និងខុសពីមុន។
ឥលូវនេះ១៨ឆ្នាំក្រោយ ការសន្យាទាំងនោះនៅតែមិនទាន់អាចបំពេញបាននៅឡើយ ។ ការទាមទារជាយូរមកហើយរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ឲ្យសហភាពអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋ     អាមេរិក លុបបំបាត់ការឧបត្ថម្ភធនលើការនាំចេញផលិតផលកសិកម្មរបស់ខ្លួនគឺនៅតែជា​  សេចក្តីថ្លែង​ការណ៍ដែលគ្មានខ្លឹមសារ។ កញ្ចប់បាលី សំដៅលើការឧបត្ថម្ភធនលើការនាំចេញទាំងនេះ  និង​ទទួលស្គាល់ថា វាបានហួសថ្ងៃផុតកំណត់ឆ្នាំ២០១៣ ទៅហើយ “យើងសោក ស្តាយណាស់ ដែល​វាមិនអាចទៅរួចក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលបំណងនេះ​គ្នុងឆ្នាំ២០១៣ ដូច​ដែល​បានដាក់​ចេញ​នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍។” ប៉ុន្តែ អង្គការនេះ​មិន បានប្តេជ្ញាចិត្តលើអ្វីទេ ក្រៅពី  “ការពិភាក្សាបន្ត” នៅ​ក្នុងឆ្នាំខាងមុននេះ។
ការទាមទារសំខាន់មួយទៀត គឺលើបញ្ហាកប្បាស ជាពិសេសកប្បាសដែល​ផលិត​ដោយ​បណ្តាលប្រទេសនៅអាហ្រ្វិក ហើយជាថ្មីម្តងទៀត ថ្ងៃផុតកំណត់ដែលខកខានមិនសម្រេចបាន គឺ​ត្រូវបានសម្តែងការសោកស្តាយ។​ “យើងសោកស្តាយដែលយើងនៅមិនទាន់ ផ្តល់នៅឡើយ លើ​ផ្នែកដែលទាក់ទងនឹងពាណិជ្ជកម្ម នៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍ក្នុងកិច្ចប្រជុំនៅ  ទីក្រុង​ហុងកុង ឆ្នាំ២០០៥ ប៉ុន្តែ​យល់ព្រមលើសារៈសំខាន់នៃការបន្តធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនៅក្នុងផ្នែកនេះ។”
ជាការតបស្នងវិញ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ បានប្តេជ្ញាចិត្ត លើកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមាន​កាតព្វកិច្ចផ្នែកច្បាប់ លើការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាបញ្ហាមួយដែលត្រូវបាន​បដិសេធយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងស​ន្និសិតថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីនៅទីក្រុងកង់គូន ឆ្នាំ២០០៣ ហើយដែលបច្ចុប្បន្ន​នេះ ក្លាយជាចំណុចស្នូលនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីមួយ របស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
ការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដែលជួយសម្រួលដល់ពន្ធគយ និងនិតិវិធីផ្នែកព្រំដែន មានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ហើយច្បាស់ណាស់ដែលថា នឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ក្រុមហ៊ុនចម្រុះជាតិសាសន៍ ដែលបានគ្រប់គ្រងរួចទៅហើយលើ​ពាណិជ្ជកម្មនៅលើសកលលោកភាគច្រើន។ របាយការឆ្នាំ២០១៣ ស្តីពីការវិនិយោគ​លើពិភព​លោក របស់សន្និសិតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងការ អភិវឌ្ឍ បានលើកឡើង​ថា “ក្រុមហ៊ុនចម្រុះជាតិសាសន៍ បានសម្របសម្រួលបញ្ជីរនៃតម្លៃនៃសង្វាក់ផលិតកម្មសកល សម្រាប់៨០%នៃការធ្វើពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។”
មេរៀនដែលបានរៀន៖ រាល់ការសន្យាទាំងអស់ ចំពោះប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ លើក      កំពស់​សុខុមាលភាពប្រជាជន និងដោះស្រាយលើក្តីកង្វល់នៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ គឺជា​សន្យា​ខ្យល់។
កិច្ចព្រមព្រៀងទីមួយ ក្រោយពី១៨ឆ្នាំនៅការកើតមានរបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ចងភ្ជាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ទៅនឹងបន្ទុកមួយ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងលើការសម្របសម្រួល​ពាណិជ្ជ​ក​ម្ម ជាថ្នូរនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលគ្មានន័យខ្លឹមសារ ស្តីពីការប្រព្រឹត្តិជាពិសេស និង​ខុសគ្នា និងការឧទ្ទិសដល់ការពិភាក្សាលើការដកចេញនូវការឧបត្ថម្ភធនលើការនាំចេញ។
នៅចំកណ្តាលនៃឆាកនៅទីក្រុងបាលី គឺការការវែកញែកដេញដោលយ៉ាងធំ លើ​ “ប្រយោគ​សន្តិភាព” នៅក្នុងការចរចារលើកសិកម្ម។ ប្រទេសឥណ្ឌា និងក្រុមប្រទេស៣៣  នៃប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដែលរួមមានទាំងឥណ្ឌូនេស៊ី និងប្រទេសហ្វីលីពីនផង  តំបូង​បាន​ទាមទារ​ឲ្យ​មានការធ្វើវិសោធនកម្មលើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកសិកម្ម របស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ដូច្នេះ ប្រទេសទាំងនេះអាចផ្តល់ការគាំទ្រក្នុងស្រុកដល់កសិករក្រីក្ររបស់ខ្លួន សម្រាប់សន្តិសុខ​ស្បៀង និងសម្រាប់គោលបំណងនៃការរក្សាស្តុកសាធារណៈ ដោយមិនរំលោភបំពាន​ទៅលើការ​ដាក់កម្រិត​ដែលធ្វើឡើងដោយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។
សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសអភិវឌ្ឍដទៃទៀត រកឃើញថា បញ្ហានេះ គឺ​ធំពេកសម្រាប់ការពិភាក្សានៅទីក្រុងបាលី និងបានស្នើឲ្យមានប្រយោគសន្តិភាពវិញ ឬបើនិយាយ​ឲ្យ​ងាយស្តាប់ គឺជាវិធានការបណ្តោះអាសន្នដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសឥណ្ឌា និងប្រទេសដទៃទៀត រំលោភបំពានទៅលើការដាក់កម្រិត១០% សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ដោយមិនប្រថុយទៅ​នឹង​ការ​ប្តឹងផ្តល់ដោយសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មដទៃទៀត​ នៅក្រោមយន្តការដោះស្រាយជំលោះ​របស់​អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
នេះគឺជាការលាក់ពុតរបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។ សហភាពអឺរ៉ុប និង​សហរដ្ឋ​អាមេរិក តាមរយៈចន្លោះប្រហោងផ្សេងៗ គឺអាចជៀសវាងពីការកម្រិតត្រឹម៥% នៅក្រោមកិច្ចព្រម​ព្រៀង​ស្តីពីកសិកម្ម និងផ្តល់ការគាំទ្រក្នុងស្រុករាប់ពាន់លានដុល្លា ដល់ផលិតករ​ កសិកម្ម​របស់ខ្លួន - សហរដ្ឋអាមេរិច ផ្តល់ការគំាទ្រ ១៣០ពាន់លានដុល្លា នៅឆ្នាំ២០១០ ហើយ​សហភាពអឺរ៉ុបផ្តល់ ៧៩ពាន់លានអឺរ៉ូ (១០៩ពាន់លានដុល្លា) នៅឆ្នាំ ២០០៩។
សំខាន់ជាងនេះទៀត សិទ្ធិទទួលបានអាហារ គឺជាសិទ្ធិមនុស្សជាសកល។ ហេតុអ្វី​បាន​ជាបណ្តាលប្រទេសនានា ត្រូវសូមអង្វរទៅអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក សម្រាប់សិទ្ធិ​ក្នុង​ការធានាសន្តិសុខស្បៀង ដល់ប្រជាជនរបស់ខ្លួនទៅវិញ? កសិកម្មមិនគួរត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅ​ក្នុងការចរចាររបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកទេ។
ចុងក្រោយ ប្រយោគសន្តិភាព ដែលរំលោភសិទ្ធិទទួលបានអាហារ គឺត្រូវបានយល់   ព្រម។​ ប្រយោគនេះ លើកឡើងថា “នៅក្នុងការបន្តនូវកម្មវិធីស្តុកសាធារណៈ សម្រាប់គោល​បំណង​សន្តិសុខស្បៀង ដូចនៅក្នុងកាលបរិច្ឆេទនៃសេចក្តីសម្រេចនេះ” ដែលមានន័យថា កម្មវិធី​សន្តិសុខ​ស្បៀងរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍណាមួយ ក្រោយពីកិច្ចប្រជុំនៅទីក្រុងបាលី នឹងមិនត្រូវបាន​អនុញ្ញាតទេ នៅក្រោមអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។
ការនេះ ធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់សិទ្ធិទទួលបានអាហារ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អង្គការ​ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក តាមរយៈវិធីដែលទាំងឡាយដែលអាចធ្វើទៅបាន សន្តិសុខស្បៀងរបស់​ប្រជាជនរបស់គេ។ តាំងពីឥណ្ឌា គឺជាប្រទេសតែមួយដែលបានប្រកាស​នូវកម្មវិធី​មួយ​ដែល​នឹងផ្តល់ការឧបត្ថម្ភលើសពីអ្វីដែលបានដាក់កម្រិត ប្រយោគសន្តិភាពនេះ គឺត្រូវបានគេមើលឃើញ​ថា អនុវត្តតែចំពោះប្រទេសនេះ។
បន្ថែមពីលើនេះ ប្រយោគសន្តិភាព មានលក្ខខណ្ឌដាក់កំហិតមួយចំនួន លើប្រភេទនៃដំណាំ​ដែលអាចដាក់បញ្ចូលបាន និងតម្រូវការព័ត៌មានទូលំទូលាយ ដែលត្រូវការ។ វាមិនត្រូវ​បាន​ដាក់បញ្ចូលនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការឧបត្ថម្ភធន និងវិធានការរារាំង ដែលមានន័យថា ប្រទេសផ្សេងៗ នៅតែអាចត្រូវបានប្តឹង។ ចុងក្រោយបង្អស់ មានការសន្យា​ទៅលើ​ដំណោះ​ស្រាយ​ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ប៉ុន្តែវានៅតែមិនច្បាស់ទាល់តែសោះ ថា អ្វីដែលនៅកា្លយជាការពិត ហើយវា​នៅតែ​ជា​កម្មវត្ថុនៃការចរចារនាពេលអនាគត។
មេរៀនដែលបានរៀន៖ ប្រទេសអភិវឌ្ឍ អាចរួចខ្លួនពីការផ្តល់ការឧបត្ថម្ភធនរាប់​ពាន់លានដុល្លា ខណៈដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍត្រូវតែធ្វើជំនួញលើសិទ្ធិក្នុងការទទួលបានអាហារ ដើម្បីទទួលបានប្រយោគសន្តិភាពបន្តិចបន្តួច។
ចលនាតស៊ូរបស់កសិករសកល ឡា​វីយ៉ា កាំប៉េស៊ីណា ដែលមានសមាជិកប្រមាណ២០០​លាន​នាក់​​នៅជុំវិញពិភពលោក បានអំពាវនាវឲ្យអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកចេញពី  វិស័យ​កសិកម្ម។ នៅទីក្រុងបាលី ចលនាតស៊ូសង្គម មកពីតំបន់អាស៊ី និងនៅជុំវិញពិភពលោក អំពាវ​នាវឲ្យបញ្ចប់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ហើយនៅក្នុងកន្លែងរបស់ស្ថាប័ននេះ បង្កើតនូវ​យុត្តិធម៌​សេដ្ឋកិច្ច។ អាហារមិនអាចត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទំនិញ ដែលអាចត្រូវបានលក់ដូរ លក់ ឬ​កំណត់​តម្លៃ អាស្រ័យលើអ្នកដែលហ៊ានឲ្យថ្លៃខ្ពស់ជាងគេនោះទេ។
នៅទីក្រុងបាលី មេរៀនដ៏សំខាន់គឺច្បាស់ណាស់ថា៖ ពាណិជ្ជកម្មសេរី ផ្លុំត្រែបិទសិទ្ធិ សូម្បី​តែសិទ្ធិក្នុងការទទួលបានអាហារ។ កញ្ចប់បាលីជាប្រវត្តិសាស្រ្ត នៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ធ្វើឲ្យអន្តរាយ អធិបតេយ្យភាពស្បៀង សម្រាប់ឆ្នាំដែលនឹងមកដល់។[i]
ប្រភព http://www.thejakartapost.com/news/2013/12/16/in-bali-right-food-traded-away.html​



[i] អ្នកនិពន្ធ គឺជាអ្នកវិភាគគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម និងជាអ្នកនិពន្ធលើការបោះពុម្ភផ្សាយ​មួយចំនួនទៀត លើបញ្ហានៃពាណិជ្ជកម្ម និងអាកាសធាតុ។ បច្ចុប្បន្ននេះ គាត់ធ្វើការឲ្យ ឡា វីយ៉ា កាំប៉េស៊ីណា នៅអាស៊ី។

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

The Journey to Annapurna Base Camp

Image
Sometimes I ask myself, “Is this my last post on social media?” But I always hesitate to write it because I’m afraid I won’t be able to do it. In 2004 (that’s right, twenty-two years ago), before leaving Geneva, Switzerland to return to Cambodia after finishing my studies, I spent a whole day riding around the city, going to every tram and bus line, because I didn’t know when in my life I would be able to return to this expensive European city. Similarly, in March 2019, when five friends and I hiked up to Poon Hill on the Annapurna range of the Himalayas, we promised to come back and climb again to reach Annapurna Base Camp (ABC). But I didn’t know when I would achieve that goal. It is now mid-2026, my body is not what it used to be, yet I don’t think I’m incapable of hiking. I never thought of myself as a mountaineer, but I have a motto in life: if we set our minds to do something, we can do it within our abilities, possibilities, and determination. What I want to share in this pos...
Read more

Discovering -

Image
How do you wish to create an environment where you are the one that need to maintain that environment as well as benefit from and enjoy it? Do you create it you goes or do you set your plan and theme? or you let the time decide how it will evolve?  Since July 2024, I added different pieces to the so-called garden in the house, first started with 2 Jasmine flowers, follow by 1 yellow bell flower and two other yellow flower (not survived). As personal gifts for my house-warming, a friend sent me two Frangipani that were breed into yellow flower (below picture). These are in addition to three existing Frangipanis I already grow on the property - 1 white & yellowish, and two trees with the red flower; I have always been waiting in anticipation for the Red Flower to bloom but the white and Yellow and this one below bloom much faster.  Today 22nd Sept 2024, I added one lemon tree and two flowers to the collection. The flower has purple leaves on one side and green on the other s...
Read more

Break - Loss - Rejuvenate

Image
This is June 2026, the last month of my six month long sabattical break. Six-month flies by so quickly but during this period, I am reflecting on three key terms which plays important part in how I spent the six months. Break - Take a Break before the work Break You This was my main reason for needing a break. Many who came to know of my rather long break is wondering what I am doing and os often asked me - What is your plan during the break and my most consistent answer is: I dont have a plan. It is a break. So I plan to do nothing. In time of globalised lifestyle where everyone seems to know what everyone else is doing via their social media. In a time where your success is measured by your level of productivity In a space where your productivities is about how many XXX you achieve, quantifiable subjects because so important to exhibit. In an era where your life is put on the social media plate, from small to big, from overall to maticulous details I am obviously using social med...
Read more